گزارش درس زیست شناسی

 مقدمه     

لیپیدها بیوملکولهایی هستند که در تمامی سلول ها یافت می شوند و دارای حلالیت بسیار کمی در آب هستند ولی در حلال های آلی مانند اتر، کلروفورم، بنزن و... به خوبی حل می شوند. این ترکیبات علاوه بر اینکه ذخیره انرژی بشمار می روند درساختمان غشاهای سلولی نیز به کار رفته و تجمع آنها در زیر پوست، لایه محافظتی ای را در مقابل حرارت و ضربه بوجود می آورد.

لیپید ها را می توان به صورت زیر به دسته های مختلف تقسیم بندی کرد:

1-   اسید های چرب           2-   چربی های خنثی ( گلیسریدها یا آسیل گلیسرول ها )

3-   موم ها      4-   فسفو لیپید ها ( فسفو گلیسریدها یا فسفاتید ها )   5-   اسفنگولیپیدها  6-   استروییدها

7-   گلایکولیپیدها    8-   لیپوپروتیین ها   9-   گلیسیریل اترها  10-  ترپن ها

-اسیدهای چرب:

این دسته از لیپیدها ساختمان اسید مونوکربوکسیلیک دارند و دارای تعداد اتم کربن معمولا زوج ( 4 تا 30 ) در یک زنجیره خطی هستند. اسید های چرب می توانند به صورت اشباع و غیر اشباع ( دارای پیوند دوگانه) باشند.

2- چربی های خنثی:

این دسته از لیپیدها تری آسیل گلیسرول دارند و تری گلیسیرید هم نامیده میشوند. این لیپیدها در نتیجه استرفیکاسیون یک ملکول گلیسرول با سه ملکول اسید چرب به وجود می آیند. طول زنجیره هیدروکربنی اسیدهای چرب می تواند متفاوت بوده و دارای پیوند دو گانه نیز باشند.

3- موم ها:

موم ها به صورت پوششی محافظت کننده بر روی میوه جات و برگ گیاهان و نیز روی مو و پوست جانوران ایفای نقش می کنند. موم ها، استر های اسید چرب اشباع و یا غیر اشباع بلند زنجیر با الکل های نوع اول بلند زنجیر می باشند. ریشه اسید های چرب شرکت کننده در ساختمان موم ها می تواند بین 17 تا 30 اتم کربن داشته باشد.

4- فسفو لیپیدها:

ساختمان شیمیایی این ترکیبات عبارت است از یک مولکول گلیسرول که 2 اسید چرب در موقعیت 1 و 2 آن استریفیه شده و به موقعیت 3 آن نیز یک گروه فسفات متصل شده و یک الکل قطبی مثل کولین یا اتانول آمین نیز به گروه فسفات متصل شده است. گلیسرول استریفیه شده به همراه گروه فسفات، فسفاتیدات نامیده می شود.

5- اسفنگو لیپیدها

اسفنگو لیپیدها دومین دسته بزرگ لیپیدهای غشایی را تشکیل می دهند و مانند فسفو لیپیذها دارای یک سر قطبی و دو دنباله غیر قطبی هستند ولی بر خلاف فسفو لیپید ها دارای گلیسرول نیستند. اسفنگولیپیدها از سه جز ساختمانی تشکیل شده اند که عبارتند از: یک مولکول اسید چرب بلند زنجیر، یک مولکول اسفنگوزین یا مشتقات آن و یک سر الکلی قطبی. سه دسته اصلی اسفنگولیپیدها عبارتند از: اسفنگومیلین ها، گانگلیوزیدها، سربروزیدها. 

6- استروییدها:

این گروه از چربی ها از مشتقات پرهیدروسیکلوپنتانوفنانترن محسوب می شوند. همه استروییدها دارای ساختمان چهار حلقه ای هستند. و از معروف ترین آنها می توان کلسترول، اسیدهای صفراوی و هورمون های جنسی را نام برد.

7- گلایکولیپیدها:

این ترکیبات مشتقات دوگانه دوست کمپلکس کربوهیدرات-گلیسرید هستند ولی دارای گروه فسفات نیستند.

 8-لیپوپروتیین ها:

این ترکیبات کمپلکس هایی از لیپید و پروتیین هستند که به 2 دسته لیپوپروتیین های غشایی و لیپوپروتیین های ناقل تقسیم می شوند. از انواع لیپو پروتیین های ناقل می توان شیلو میکرون ها،VLDLT،LDL و HDL را نام برد.

 9- گلیسریل اترها:

این دسته از لیپیدها از یک مولکول گلیسرول تشکیل شده اند که در موقعیت 1 آن یک الکیل اتر اشباع یا غیر اشباع، در موقعیت 2 آن یک ریشه آسیل و در موقعیت 3 آن نیز یک ریشه آسیل دیگر یا یک گروه فسفوریل کولین قرار گرفته است.

 10- ترپن ها:

این لیپیدها از واحدهای پنج کربنی تکرار شونده ای به نام ایزوپرن Isoprene)) یا ایزوپرینویید (Isopernoid) با ساختمان شیمیایی 2- متیل-1و3 بوتادی ان تشکیل شده اند.

آزمایش حلالیت لیپیدها

هدف از انجام ازمایش: بررسی حلالیت انواع روغن ها در حلال های مختلف 

موارد مورد نیاز ازمایش:

پیه گوسفند   روغن زیتون   الکل اتیلیک   اتر  کلروفرم

روش کار:

اندکی پیه گوسنفد و روغن زیتون را در چهار لوله ازمایش جداگانه ریخته در هر کدام بترتیب سه میلی لیتر از حلال های اب .الکل اتیلیک .اتر و کلروفرم افزوده و حلالیت را بررسی می کنیم .      

نتایج         

حلالیت_ ترکیب روغن با آب حل نشدنی است و اسید چرب در ترکیباتی مانند اتر، کلروفوم، اتانول و بنزن کامل حل می شود. ترکیب الکل با روغن کامل حل می شود و تشکیل میسل نمی دهد ولی افزایش دما در الکل باعث افزایش انحلال پذیری می شود در صورتی که آب با روغن میسل تشکیل میدهد. (ترکیب فسفو لیپید با آب ایجاد لیپوزم می نماید)

امولسیون_ ترکیب روغن با آب ایجاد یک امولسیون پایدار می کند که اگر یک پایدار کننده مانند NaOH به آن اضافه شود پایدار می شود که صابونی شدن شروع می شود.

آزمایش صابونی شدن چربیها

هدف آزمایش: تولید صابون

مواد مورد نیاز آزمایش:

چربی لوله ازمایش بن ماری محلول سود الکلی

روش انجام آزمایش:

اندکی چربی در لوله ازمایش ریخته و دو میلی لیتر اب به ان افزوده و انرا در حمام بن ماری قرار می دهیم زمانی که چربی ذوب شد و روی سطح اب قرار گرفت چند میلی لیتر محلول الکلی سود به مخلوط اضافه می کنیم و مجددا لوله را گرم کرده تا چربی ناپدید شود و محلول یکنواخت شود لوله را به شدت تکان داده و در قسمت بالای لول کف مشاهده کردهو ذرات صابون را مشاهده می کنیم.

نتیجه گیری:

این واکنش ، همان واکنش صنعتی و طریقه صنعتی تولید صابون جامد است. صابون ، طبق واکنش زیر تولید می‌گردد.(مواد اولیه ، تحت تاثیر حرارت ، هیدرولیز می‌شوند.)